Tramwaj z Wilanowa do centrum, czyli do trzech razy sztuka.

Aż 20 metrów różnicy poziomów, czyli wysokość sporej kamienicy, musisz pokonać jadąc z Dolnego Mokotowa na Górny Mokotów. Kiedy znów na warszawską skarpę wiślaną będziesz wjeżdżać po szynach?

Kolejny raz w historii miasta transport szynowy pozwoli pokonać ten całkiem spory podjazd. A prościej rzecz ujmując – gdy jedziesz z Czerniakowskiej albo z Belwederskiej na plac Unii Lubelskiej to na krótkim dystansie, około 1 – 1,5 km, pokonujesz różnicę wysokości 20 metrów. To sporo jak na miasto, które jest uważane za płaskie. I właśnie tramwaj jadąc do Wilanowa będzie pokonywał tę różnicę wysokości po ulicy Goworka i Spacerowej. Nachylenie toru wyniesie 3,5% Na skrzyżowaniu z Belwederską część tramwajów pojedzie prosto po Gagarina kończąc za chwilę swoje trasy, a pozostałe pojadą dalej w kierunku Wilanowa. Policzyłem ile razy w historii miasta na tym ostrym zjeździe w dół były szyny.

Trzeci raz – Unia pomaga

Dzięki zaplanowanej i współfinansowanej przez UE budowie trasy tramwajowej z dworca zachodniego na Wilanów szyny na tej pochyłej ulicy pojawią się trzeci raz w jej historii. To będzie jeden z największych tego typu projektów w Polsce. Długość tej trasy wyniesie około 16 km i będą na niej 23 przystanki, w tym jeden podziemny z tunelem na Dworcu Zachodnim. Inwestycja jest podzielona na kilka odcinków, a znaczna część z nich zyskała dofinansowanie z UE. Jak będzie to wszystko wyglądać w całości, możesz sprawdzić na stronie tramwajdowilanowa.pl  Warto dodać, że tramwaje, które zjadą ze skarpy, będą mogły pojechać w trzech kierunkach, bo zaplanowaliśmy budowę dwóch odgałęzień: po ul. Gagarina, na Sielce i po ul. Św. Bonifacego na Stegny.

Tak będzie wyglądał zjazd z placu Unii Lubelskiej po ul. Goworka. Tory w tym miejscu muszą powstać nie później niż do końca 2023 roku.

Drugi raz – powojenna odbudowa i nietrafione decyzje

Wcześniej tramwaje do Wilanowa po Goworka i Spacerowej jeździły w latach 1957 – 1973 . Na planie Warszawy z 1973 roku wyraźnie widać, że jeździły tędy trzy linie – 2, 14 i 36. Dwójka i czternastka po Czerniakowskiej i Powsińskiej docierały do Wilanowa, linia 36 zawracała na Sadybie. Niestety wskutek nieodpowiedzialnej decyzji tramwaj do Wilanowa został zlikwidowany. To był czas, gdy ten rodzaj transportu był uważany za przeżytek. Tymczasem okazało się, że była to błędna decyzja, bo obecnie tramwaje przeżywają renesans na całym świecie.

Budowa linii tramwajowej na ul. Goworka w 1957 roku. Łącze ze strony moko.waw.pl

„Parówka” czyli kultowy tramwaj 13N na przedłużeniu ul. Spacerowej. Kadr z filmu „Trudności bardzo obiektywne” opublikowanego na ninateka.pl  Film znam od dawna, ale że jest to właśnie TEN zjazd, pomógł mi zrozumieć całkiem zacny fanpejdż tramwaj do Wilanowa

Plan miasta z 1973 roku. Widać trzy linie tramwajowe jadące w kierunku Wilanowa. Jest zaznaczony także trolejbus. Linia 52 miała swoją pętlę przy Chełmskiej.

Pierwszy raz – para buch, koła w ruch!

Jeszcze w latach 30. przed II wojną światową z placu Unii Lubelskiej do Wilanowa i dalej przez Konstancin do Piaseczna można było dojechać koleją wąskotorową. Kolej Wilanowska powstała w ostatnich latach XIX wieku i dojeżdżała po skarpie wiślanej do placu Keksholmskiego (tak nazywał się plac Unii Lubelskiej przed I wojną światową) To był pierwszy raz gdy były tu szyny, a początkowo na stację na dzisiejszym placu Unii Lubelskiej docierały wagony ciągnięte przez konie, gdzie pasażerów czekała przesiadka do kolejnych wozów ciągniętych przez konie, czyli do warszawskich tramwajów.

Tory kolejki Wilanowskiej przy ul. Spacerowej. Łącze ze strony moko.waw.pl

Wróćmy jednak do samej kolejki, która od 1895 roku zmieniła konie na parowozy. Lokomotywy okazały się za słabe na skarpę. Moc ich silników nie przekraczała 30 KM, mniej więcej tyle samo koni mechanicznych jest w silniku Fiata 126p czyli „małego fiata” I właśnie dlatego, aby pokonać tę skarpę, w 1902 roku na torach pojawił się szwajcarski wynalazek, czyli zębata szyna.

Tor z zębatą szyną pośrodku. Właśnie tak wyglądała trasa Kolei Wilanowskiej biegnąca po skarpie wiślanej. Łącze ze strony: wikimedia.org

To była pierwsza kolej zębata na ziemiach polskich! Specjalny parowóz jeździł od 1903 roku między stacją Belweder do placu Unii Lubelskiej. Kolejka na tym odcinku, później jednak bez zębatej szyny, jeździła do 1935 roku. Kolejne lata oznaczały skracanie jej trasy – najpierw do Belwederu, potem po wojnie do Wilanowa, aż do pełnej rozbiórki na początku lat 70. Trochę żałuję, że szyny w tej części Warszawy i jej okolic zniknęły. Być może kolejka do Wilanowa i dalej do Piaseczna mogłaby wyglądać dziś jak jedna z samorządowych kolei w Barcelonie? Na szczęście po szynach do Wilanowa będzie można znów dojechać 🙂

Tu też kiedyś jeździły parowozy. Tak wygląda dziś katalońska wąskotorówka biegnąca z Barcelony na północ. Łącze ze strony: commons.wikimedia.org

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *